“Damsız Giriş” Uygulamasına TİHEK’ten Rekor Ceza
Türkiye İnsan Hakları ve Eşitlik Kurumu (TİHEK), İstanbul’da erkek müşterilerin yanlarında kadın olmadan mekâna alınmaması uygulamasını “cinsiyet temelinde ayrımcılık” olarak değerlendirdi.
Kurum, söz konusu işletmeye üst sınırdan 256 bin 357 lira idari para cezası verilmesine hükmetti. Karar, eğlence sektöründe sıkça uygulanan “damsız giriş” kuralı açısından önemli bir emsal olarak değerlendiriliyor.
Olay Nasıl Yaşandı?
Karar metnine göre, iki erkek müşteri geçen yıl Şubat ayında İstanbul’da düzenlenen bir müzik etkinliği için bilet satın aldı.
Etkinliğin yapılacağı mekâna gittiklerinde ise güvenlik görevlileri tarafından “damsız giriş yapılamayacağı” belirtilerek içeri alınmadılar.
Başvuruda bulunan kişiler;
Biletlerde böyle bir kuralın yer almadığını,
Etkinlik şartlarında bu yönde bir kısıtlamanın bulunmadığını,
Uygulamanın cinsiyet temelli ayrımcılık olduğunu
belirterek TİHEK’e başvurdu.
Başvuru dilekçesinde ayrıca yaşanan durumun işletmenin elektronik posta adresine de iletildiği aktarıldı.
İşletmeden gelen yanıtta ise erkeklerin alkol aldıktan sonra diğer katılımcıları rahatsız edebileceği varsayımıyla damsız girişe izin verilmediği ifade edildi.
İşletme Savunma Yaptı
İşletme tarafından kuruma sunulan savunmada, kadın ve erkekler arasında eşitliğe aykırı bir uygulama yapılmadığı öne sürüldü.
Açıklamada şu gerekçeler yer aldı:
Kadın misafirlerin kendilerini daha güvende hissetmeleri için hassas davranıldığı
Geçmiş etkinliklerde alkol kaynaklı bazı taşkınlıkların yaşandığı
Bu olayların sulh yoluyla çözüldüğü ve resmi şikâyete konu olmadığı
Ayrıca etkinlik kurallarında şu hükümlerin bulunduğu ifade edildi:
Organizasyon şirketinin uygun görmediği kişileri bilet ücretini iade ederek içeri almama hakkına sahip olduğu
Kadın-erkek dengesini sağlamak amacıyla bilet ücretinin iade edilmesi şartıyla girişin reddedilebileceği
TİHEK: Ayrımcılık Yasağı İhlal Edildi
Başvuruyu değerlendiren TİHEK, söz konusu uygulamanın cinsiyet temelinde ayrımcılık yasağını ihlal ettiğine karar verdi.
Kurum, işletmeye 256 bin 357 lira idari para cezası uygulanmasına hükmetti.
Kararın Gerekçesi
TİHEK’in gerekçeli kararında Anayasa’nın 10. maddesine atıfta bulunularak herkesin kanun önünde eşit olduğu vurgulandı.
Kararda şu değerlendirmelere yer verildi:
Devlet organları ve idarenin tüm işlemlerinde eşitlik ilkesine uygun davranmak zorunda olduğu
6701 sayılı Türkiye İnsan Hakları ve Eşitlik Kurumu Kanunu’nda her türlü ayrımcılığın yasaklandığı
Kararda ayrıca şu ifadeler dikkat çekti:
“6701 sayılı Kanun'un 3'üncü maddesinde sayılan ayrımcılık temellerinden birini de cinsiyet oluşturmaktadır. Bir kişinin hukuken tanınmış hak ve hürriyetlerden karşılaştırılabilir durumdakilere kıyasla eşit şekilde yararlanmasını cinsiyeti nedeniyle engelleyen veya zorlaştıran her türlü farklı muamele, cinsiyet temelinde doğrudan ayrımcılık oluşturmaktadır.”
“Toplumsal Önyargı” Vurgusu
Kararda, erkeklerin kadınları rahatsız edeceğine dair düşüncenin toplumsal önyargılardan kaynaklanabileceği de belirtildi.
TİHEK kararında şu değerlendirme yapıldı:
“Erkeklerin kadınları rahatsız edeceğine dair düşünce toplumsal ön yargılardan ileri gelmekte ve bunun gibi ön yargılar toplumdaki eşitsizliği derinleştirmektedir.”
Kurul, yalnızca varsayımlara dayanarak erkek müşterilerin yanında kadın olmadığı gerekçesiyle mekâna alınmamasının meşru kabul edilemeyeceğini vurguladı.
Güvenlik İçin Alternatif Önlemler Önerildi
Kararda ayrıca işletmenin güvenlik gerekçesiyle böyle bir uygulamaya başvurduğunu savunmasının yeterli olmadığı ifade edildi.
TİHEK’e göre:
Olası taşkınlıkların önlenmesi için
Güvenlik personelinin artırılması
Organizasyon kurallarının sıkı uygulanması
gibi alternatif ve ölçülü tedbirler değerlendirilebilirdi.
Kurul, bu tür önlemler yerine doğrudan cinsiyete dayalı giriş yasağı uygulanmasının ölçülülük ilkesine aykırı olduğunu belirtti.
Karar Emsal Niteliği Taşıyor
Uzmanlara göre TİHEK’in verdiği bu karar, eğlence sektöründe yaygın olan “damsız giriş” uygulamalarının hukuki açıdan yeniden tartışılmasına yol açabilir.
Kararın benzer başvurular için emsal oluşturabileceği ve işletmelerin giriş politikalarını yeniden gözden geçirmek zorunda kalabileceği ifade ediliyor.
